قلعه شاه دژ اصفهان

قلعه شاه دژ یکی از دیدنی های اصفهان است که بر روی ارتفاعات کوه صفه در جنوب غرب اصفهان بنا شده است. این قلعه مربوط به دوره ساسانیان و یک قلعه نظامی برای حفاظت از شهر اصفهان بوده است همچنین در زمان سلجوقیان با ورود یکی از طرفداران ' حسن صباح ' به نام ' عبدالملک عطاش ' و نفوذ و دعوت مخفیانه وی سرانجام تبدیل به یکی از قلعه های اسماعیلیون شد.

قلعه اصلي شاهدز در بلندترين نقطه كوه و در شمال غربي آن قرار دارد و در تور اصفهان خواهید دید کاوش در قلعه "شاه دژ" اصفهان خبر از وجود سه مقطع تاریخی شامل دوره ساسانی ، قرون اولیه اسلامی و دوره سلجوقی می دهد.اگرچه داستان سرگذشت قلعه شاهدز در طول قرنها و به طور مكرر در كتابهاي تاريخي نقل شده است ولي تا همين اواخر كسي به درستي نمي دانسته است كه شاهدز در كجا و در بالاي كدام كوه از كوه‌هاي متعدد اطراف اصفهان قرار داشته است. در حدود نيم قرن پيش دو تن از پژوهشگران اصفهان (كارو ميناسيان، محمد مهريار) به طور مجزا و با فاصله‌اي اندك از يكديگر اين نظريه را مطرح ساختند كه شاهدز معروف تاريخي همين «قلعه ديو» افسانه‌اي كوه صفه است. 

قلعه شاه دژ اصفهان

قلعه شاه دژ اصفهان

 

 

کوه صفه اصفهان

کوه صفه یکی از محبوب‌ترین جاذبه‌های گردشگری اصفهان است که در جنوب غربی شهر اصفهان واقع شده است. این کوه به دلیل نزدیکی به شهر اصفهان و برخورداری از ارتفاع مناسب و تنوع پستی و بلندی های آن امکانات بسیار خوبی برای فعالیتهای ورزشی تفریحی مثل پیاده‌ روی، تپه نوردی، کوهنوردی و سنگ‌ نوردی فراهم آورده است. این کوه صبح روزهای جمعه میزبان خیل عظیمی از دوستداران طبیعت و گردشگران تور اصفهان می‌باشد. همچنین منظره شهر اصفهان از دامنه و بالای این کوه بسیار دیدنی است. به ویژه در دوره اخیر به دلیل توسعه شهرنشینی جدید و رشد نیازهای ورزشی و تفرجی، عملکرد ورزشی کوهستان صفه به نحو وسیعی افزایش پیدا کرده است.

کوه صفه اصفهان

صفه کوهی است از سلسله جبال زاگرس در منتهی الیه جنوب جغرافیایی اصفهان که از شمال به جاده كمربندی از غرب به كوههای تخت رستم و دره خان از شرق به شهرك ها و مجتمع های مسكونی و از جنوب به اراضی باز و خط آهن منتهی می شود. مجموعه ارتفاعات كوه صفه با بلندترين نقطه ارتفاع ۲۲۵۷ متر است. کوه صفه دارای عرصه‌ای به مساحت ۱۰۰ هکتار فضای سبز می‌باشد. شهرداریِ اصفهان به جهتِ سرسبز نمودنِ پارک به کاشت و نگهداریِ انواعِ گلهای فصلی، کاشتِ چمن و درختان و درختچه‌های دائمی در پارک اقدام کرده است و چند سالی است که فضای سبز دامنه این کوه را گسترش داده است.

این کوه دارای دو قله می‌باشد. قلهٔ جنوبی چند متر بلند تر از قلهٔ شمالی است اما قلهٔ شمالی، منظره‌ای بهتر و گسترده‌تر از شهر را به بیننده می‌دهد. برای صعود به قله در کل، چهار مسیر وجود دارد. بر روی قله‌ها چند دکل مخابراتی با کاربری نامعلوم نیز قرار داده شده است. پل رنگین کمانی در پشت کوه صفه و در جبههٔ غربی کوه قرار دارد.

 کوه صفه اصفهان

با توجه به زمینه تاریخی اصفهان و برخی شواهد عینی احتمال بسیاری می‌باشد که کوه صفه از زمانهای خیلی دور به عنوان پایگاه و پناهگاه مورد استفاده مردم بوده است و شیوه ساخت و معماری قلعه کوه صفه به سایر قلعه‌های دوران ساسانی شباهت دارد. وجود حفره‌هاي سنگي در اطراف كوه صفه يادآور «استودان‌ها» (استخوان دانهاي) زرتشتي است كه در بسياري از نواحي باستاني ايران مشاهده مي‌شود. همچنين بعيد نيست كه برخي از بقاياي ويران شده موجود در كوه صفه متعلق به بناي آتشكده باشد.

از جمله نقاط مشهور در كوه صفه قلعه شاهدژ يا شاه دز مي باشد كه به قلعه ديو نيز معروف است و به عنوان هسته مركزي پارك كوهستاني صفه است و چشمه هاي موجود از جمله چشمه پاچنار و خاجيك به عنوان قلب تپنده اين مجموعه اند كه با وجود درختان كهنسال همچون نگيني زيبا مي درخشد. تنگهٔ گردنه باد نیز از جاذبه‌های طبیعی این منطقه است. سالن بولینگ که از تفریحات اصفهان است، با مساحتِ حدود ۱۰۰۰ متر مربع، باغ وحش، شهربازی و غارها و چشمه‌های مختلف زینتگر این کوه می‌باشد.در کمرگاه این کوه چشمه‌ای وجود دارد که خاچیک نامیده می‌شود. گفته می‌شود که خاچیک نام فردی ارمنی است که پیش از انقلاب ۱۳۵۷ در نزدیک چشمه در دامنه کوه دکه‌ای داشته‌است و مواد خوراکی و غیره به کوهنوردان می‌فروخته‌است.

کوه صفه اصفهان

 

غارها در صفه :

کوه صفه بیش از ۱۴  غار کوچک و بزرگ را در خود دارد. از جمله:

غار کسری: این غار در کنار دستگاه توربین بادی در گردنه باد قرار دارد.

غار انجیر: در جبههٔ غربی کوه صفه قرار دارد.

غار قنبر: در جبههٔ شرقیِ کوه و در بالای  چشمه خاچیک قرار دارد. از مسیرِ این غار و دیوارهٔ زیرین آن معمولاً برای آموزش صخره نوردی به مبتدیان استفاده می‌شود.

غار هفت چشمه: در جبههٔ جنوبیِ کوه و در کنارِ مجموعه‌ای از چند چشمه قرار دارد. برای دسترسی به این مجموعه نیز یک جادهٔ اختصاصی بوسیلهٔ شهرداری اصفهان ایجاد شده است.

تله کابین صفه :

تله کابین صفه از جاذبه‌های گردشگری پارک صفه و در دو خط می‌باشد. ایستگاه اول آن در پارکینگ تله کابین قرار دارد و مسافران را تا ایستگاه گردنه باد بالا می‌برد.

آبشار مصنوعی :

برای زیباسازی بیشترِ فضای پارک، یک آبشار مصنوعی در دل کوه جاسازی شده است. آب بیرون ریخته شده از آن پس از طی حدود یکصد متر در حوضچه‌ای جمع‌آوری می‌شود.

سالن بولینگ :

سالنِ بولینگ با مساحت حدود ۱۰۰۰ متر مربع در ۱۰ خط برای استفادهٔ شهرواندان آماده شده است. این سالن در طبقهٔ زیرین ایستگاه تله کابین قرار دارد.

باغ وحش :

باغ وحش صفه با نگهداری از چندین حیوان برای بازدید مردم بصورت روزانه به فعالیت مشغول است

 

کوه صفه اصفهان

 

خانه عباسیان کاشان

خانه عباسیان یکی از خانه های تاریخی کاشان است که از لحاظ معماری و تزیینات حایز اهمیت فراوان است و از برجسته‌ترین آثار معماری اسلامی و یکی از نامزدهای دریافت جایزه بهترین بناهای مسکونی ایران اسلامی است. این خانه که از مهمترین دیدنی های اصفهان به شمار می رود، بین سالهای 1245-1250 ساخته شد و در خیابان علوی در کوی سلطان امیراحمد شهر کاشان قرار دارد. این خانه که با شماره 2020 در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده، بخشی از آن به بنیاد سهراب سپهری نقاش و شاعر نامدار معاصر تعلق گرفته است.

خانه عباسیان کاشان

خانه‌های عباسیان که بسیار مورد توجه گردشگران تور اصفهان است، به لحاظ معماری، دارای طرحی بسیار قوی و غنی و از نظر تزئینات گچبری و نقاشی و کاربری تزئینات معماری اسلامی نظیر رسمی بندی، یزدی بندی، کاربندی، قطاربندی، مقرنس و مشبک در اوج زیبایی و ظرافت می‌باشد. سبک اصلی معماری بنا به گودال باغچه موسوم است. در این سبک معماری، بنا پایین‌تر از سطح کوچه احداث شده و اصطلاحاً گود می‌باشد.

مجموعه خانه عباسیان شامل 5 حیاط و گودال باغچه است که پس از فوت مالک اولیه به مرور از هم تفکیک و به صورت 5 باب خانه مستقل از هم درآمد. در سال‌های اخیر 4 باب از 5 باب خانه خریداری و بازسازی شد. از4 باب خانه خریداری شده، دو واحد آنها به صورت طرح معمول معماری بافت قدیم کاشان یعنی گودال باغچه و یکی از آنها حوض خانه که محل مدرس آیت الله علوی بوده، و در اصل باغ بوده است ، که داخل باغ هشت باب خانه جدید ساخته شده است و بخشی از آن منزل مسکونی آیت الله علوی بوده که به صورت نیمه مخروبه باقی مانده است.

خانه عباسیان کاشان

دلایل ساخت بنا به این شکل:

  • استفاده از آب قنات: در گذشته به علت استفاده از آب قنات و به جهت تامین فشار آب برای جریان داشتن در قسمت های مختلف بنا، آنرا نسبت به سطح کوچه عمیق تر می ساخته اند.
  • استفاده از خاصیت عایق بودن خاک در مقابل حرارت و برودت در گرما و سرما برای خنک سازی و گرم کردن بنا در تابستان و زمستان.
  • استفاده از خاک گود برداری برای تامین مصالح به کار رفته در بنا.

ویژگی‌های معماری خانه عباسیان:

  • قرینه سازی: در هر ضلع این بنا اگر خطی فرضی در وسط ضلع ترسیم شود، طرفین ضلع کاملاً قرینه می‌باشد.
  • تنوع فصلی: بنا دارای قسمت‌های تابستانی و زمستانی نشین بوده و در هر فصل از سال از قسمت‌های خاصی از بنا، متناسب با وضعیت آب و هوایی آن فصل، استفاده می‌شده است.
  • معماری درونگرا: بر خلاف بناهای امروزی که ظاهر بنا دارای تزئینات بسیار می‌باشد. در بناهای قدیمی، ظاهر بنا بسیار ساده و دارای تزئینات کم می باشد و بالعکس درون بنا بسیار با شکوه و زیبا می باشد.
  • معماری محجّبه یا نقاب‌دار: به علت آنکه معماری دوران قاجار یک معماری مذهبی است و شهر کاشان نیز از دیر باز به دارالمومنین معروف است، رعایت مسائل مذهبی در معماری خانه عباسیان بسیار مشهود می‌باشد. از مصادیق این امر، تقسیم بنا به دو بخش اندرونی و بیرونی، اتاق‌های تو در تو و متعدد، جدایی محل سکونت آقایان و خانمها در تالارها، وجود دیوار حجاب در اطراف فضای بام برای گرفتن دید همسایه به داخل بنا و... می باشد. حتی برای کوبة درب‌ها نیز دو دستگیره با صداهای متفاوت تعبیه شده که از طریق صدای کوبه می‌شده به جنسیت فردی که پشت درب است پی برد.

خانه عباسیان کاشان

 

پل کله اصفهان

پل کله یکی از آثار تاریخی و دیدنی های اصفهان است که در ۲۳ شهریور ۱۳۸۲ به شماره 10238 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. این پل ارتباط بین لنجان با استان چهار محال و بختیاری را بر قرار میکند و در گذشته اطراقگاه اشتران از سفر استان اصفهان به چهار محال بوده است فضای بسیار زیبایی دارد در حاشیه زاینده رود روستاهای کله مسیح کله مسلمان و از طرف شرق شهر سده را به هم ار تباط میدهد.

پل کله اصفهان

قدمت پل کله به پیش از دوران صفویه بر می‌گردد. این پل که در شهرستان لنجان و ۳۵ کیلومتری جنوب غربی شهر اصفهان واقع شده است، دارای ۹۸ متر طول، ۶ متر عرض و ۱۱ دهانه می باشد که از مصالح آجر ، سنگ و ساروج ساخته شده است و به علت وجود باغ ها و بیشه زارهای اطراف آن از تفرجگاه های مردم اصفهان و مسافران عبوری می باشد. اين پل قديمي و معروف که چندين بار بازسازی شده است در گذشته راه عبور اصفهان به شهركرد بوده است و مردم اصفهان و گردشگران تور اصفهان برای گردش و تفريح كنار آن مي‌روند.

پل کله اصفهان

آنگونه که منقول می باشد در روزگار صفوی که دوران عظمت و شکوه اصفهان بود، شاه عباس صفوی اقدام به نوسازی راه ارتباطی کهن بین بختیاری و خوزستان کرده و در جهت سهولت حمل ونقل و هموار کردن راه قدیمی لنجان پلی جدید در حاشیه شمالی زاینده رود ایجاد نمود که به سوی غرب اصفهان بود، این راه هموار پلیست که بر روی زاینده رود و در مجاورت روستاهای نوگران و مدیسه قرار دارد و در ابتدا پل قلعه نام داشت ولی به تدریج تحت تاثیر گویش رایج این مردمان پل کله خوانده شد.

بدلیل اهمیت ندادن به این اثر تاریخی با قدمت بالا در حال تخریب میباشد. این پل در سال ۱۳۰۰ در اثر سیل آسیب دید و توسط اهالی به صورت غیر اصولی مرمت شد. همچنین در سال ۱۳۵۳ مرمت‌هایی بر روی این پل انجام گرفت. تا سال ۱۳۶۳ تمامی ترافیک استان‌های اصفهان و چهارمحال از روی این پل عبور می‌کرد. با احداث پل جدید بخش اعظم بار از روی این پل برداشته شد ولی در حال حاضر نیز به دلیل عدم وجود پل جایگزین تنها راه دسترسی محلی روستاهای اطراف بوده و عبور خودروهای سنگین و سبک پل را تهدید می‌کند.

پل کله اصفهان

 

غار چاه دیو

چاه غار دیو یکی از غارهای منحصر به فرد در ایران است که در روستای باقرآباد، در چهل کيلومتري جادة مورچه خورت به نظنز واقع شده است و در تور اصفهان می بینید. اين چاه، با قطري در حدود 35 متر و عمق 80 متر، در اثر عوامل فرسايشي غارهاي زيرزميني کوه مزبور، که به صورت مدّور فروکش کرده، ايجاد شده است. به گمان مردمان گذشته فوران هوا در داخل غار كه در برخی مواقع با صداهای دهشتناك همراه است نتيجه بازدم يك ديو عظيم مي‌باشد. اين چاه به چاه ديو هم معروف است.

غار چاه دیو

این چاه که از دیدنی های اصفهان است، از دو بخش تشکیل یافته، که بخش فوقانی آن از دهانه غار حدود ۲۵ متر عمقشه و به تراسی شیب دار که دور تا دور چاه ایجاد شده می رسه . عرض این تراس در بعضی نقاط بیش از ۴ متره، اما استقرار بر روی این تراس به علت شیب زیاد به سختی انجام میشه. بخش دوم این چاه از سطح تراس شروع می شه و به کفش می رسه ، که ارتفاع این بخش در حدود ۲۰ متره. تمام سطح کف این چاه ، که به وسعت زیاد دهانه آن از نور کافی بر خوردار می شه ، قابل مشاهده و بررسیه . در انتهای چاه راهرویی وجود داشته ، که به علت ریزش دیواره چاه ، دهانه آن مسدود شده. بازديد از اين غار (چاه) که در نوع خود کم‌نظير است، به علت وجود شيب زياد و ريزش ديواره‌هاي آن، فوق‌العاده خطرناک مي‌باشد و وسايل فني و ايمني کامل را مي‌طلبد.

غار چاه دیو

غار چاه دیو