مسجد جامع کاج اصفهان

در دوره ایلخانی، شرق اصفهان مورد توجه بود و به همین دلیل مساجد که مظاهر آبادانی پس از اسلام است، در این محور بیشتر دیده می‌شوند. مسجد تک ایوانی کاج از این مساجد است که در حال حاضر بدون دیوار کشی به حال خود رها شده است. این مسجد که از دیدنی های اصفهان است، در مجاورت روستاي كاج قرار گرفته است. این روستا در 24 کيلومتري اصفهان است و اهالي آن 600 نفر مي باشند. این مسجد از آثار قرن هشتم هجري محسوب مي ‌گردد که در دوره اخير تعمير و در تاریخ ۲۰ بهمن ۱۳۱۸ با شمارهٔ ثبت ۳۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مسجد جامع کاج اصفهان

مسجدجامع کاج دارای گنبد آجری نوک تیز و سنگ‌نبشتهای از کاشی معرق و خط ثلث است و در گذشته داراي مناره و الحاقاتي بوده که از بين رفته‌اند. این مسجد دارای گلدسته هایی بوده است که امروزه اثری از آنها دیده نمی‌شود. نقشه مسجد عبارت از چهار طاقي گنبدداري است که از جهات شمال، خاور و باختر، به بيرون راه دارد.  درگاه‌هاي سه گانه بنا از داخل داراي طاق نوک تيز هستند. ديواره‌هاي اتاق با طرح آجري مفصلي تزيين شده است.

در ضلع جنوبي اين مسجد، محراب و در ضلع شمالي آن، از بيرون، ايواني به عرض 70/8 و عمق 80/6 متر قرار دارد. محراب به صورت فرورفتگي مستطيل عميقي با طاق نوک تيز و قاب مستطيلي است. سطح محراب به صورت ناهموار ساخته شده است و ظاهراً قرار بوده با نوعي تزيين پوشيده شود. در گوشه‌هاي محراب، نغول‌هاي مستطيلي قرار دارد که در داخل آن ها، طاق نما و بالاي طاق نما، سطح صاف عمودي است که در ميان آن، از آجر و آجر تراش برجسته، اسامي مقدس بر زمينه آجر قرمز ساخته شده است.

مسجد جامع کاج اصفهان

شکل مربع اتاق به وسيله هشت طاق نوک تيز به هشت گوش تبديل مي شود. آجرها از اين قسمت به بعد کمرنگ‌ تر و کوچک تر مي ‌شوند و آجرکاري پرکار به آجرکاري معمولي تبديل مي ‌گردد. به نظر مي ‌رسد که در اينجا وقفه‌اي در کار عمليات ساختماني به وجود آمده باشد. سطح داخلي پاطاق‌ها، با مقرنس کاري ساده پرگشته که از نيمه طاق آغاز شده و نماهاي اصلي آن از آجر صاف است که يک در ميان با گچ سفيد و زرد رنگ پوشيده شده است. بالاي قسمت هشت ضلعي، به وسيله شانزده طاق به شانزده ضلعي تبديل شده است که سطح آن ها آجرکاري معمولي و يک در ميان داراي بندهاي عريض عمودي هستند.

مهمترین ماده ساختمانی این بنا از آجر است که آجرهای دوره سلجوقی نیز در آن یافت می شود. قسمت های زیادی از این مسجد از بین رفته و تنها شبستان است که صورتی مشخص دارد. نحوه آجرچینی روکار در بعضی از قسمت های باقیمانده ، تزئینات چشمگیری پدید آورده است. اسامی خلفای راشدی در تزئینات آجری دو طرف محراب آمده است. کتیبه معرق گنبد به خط ثلث شامل آیاتی از سوره یس است که احتمالاٌ از الحاقات دوره صفویه است. چهار شکل مربع به خط بلاغی و قرینه که در دو مربع متقابل ، نام محمد و دو مربع دیگر نام علی آمده است.

در مقابل اين مسجد و در آن سوي صحن، آثار خشتي بنايي بررسي شده که به گفته آرتور پوپ، بقاياي مسجدي از قرن اول هجري و داراي مشخصات معماري ساساني است. در سفر با تور اصفهان، بازدید از آثار تاریخی و مساجد اصفهان را از دست ندهید.

مسجد جامع کاج اصفهان

 

 

خواندن 673 بار