مراسم محرم در اصفهان

رای دادن به این مورد
(0 آرا)

زنده نگه داشتن یاد امام حسین (ع) در اصفهان تنها در ایام محرم نیست. اصفهانی های در تمام ایام سال یاد شهدای عاشورا را زنده نگه می دارند و در تمام ماه های سال مراسم روضه خوانی برای اهل بیت برپا می کنند. برخی روضه‌های اصفهان قدمت صدساله دارند و در میان مردم شهرت خاصی دارند، از جمله روضه خانه حاج زرگرباشی در خیابان طالقانی و بانک‌دار در خیابان چهارباغ پایین. خانم هاي اصفهاني روز تاسوعا در خانه زرگرباشي جمع مي شوند و نذورات خود را ادا مي كنند.

در اصفهان همچون دیگر شهرهای ایران، مراسم محرم با سیاه پوش کردن مساجد و حسینیه ها آغاز می شود. از شب اول ماه محرم مراسم عزاداري براي امام حسين عليه السلام شروع مي شود. در دهه اول ماه محرم صبح‌ها و شب‌ها مراسم سخنرانی و مداحی در نقاط مختلف شهر برگزار می شود.

در محرم هر محله دسته عزادای مخصوص به خود را با نام همان محله دارد. چهارسوق، لنبان، در كوشک و طوقچي از جمله دسته های قدیمی اصفهان هستند. در شب هاي محرم دسته هاي عزاداري به محله هاي يكديگر مي روند و به طور مشترك مراسم را با هم برپا مي كنند. در دسته ها در صف اول بزرگان محل، پشت سر آنها زنجيرزن ها و در پايان صف سينه زن ها حركت مي كنند.

در روز عاشورا، تمام دسته هاي سينه زني در ميدان امام جمع مي شوند و به صورت متحد عزاداري مي كنند. در اين ايام عزاداران به ياد امام حسين عليه السلام بر سر و روي خود گل مي مالند.

در اصفهان اكثراً تا روز دهم غذاهاي نذري مردم قيمه است به جز خميني شهر كه در آنجا نذر اصلي در عاشورا آبگوشت است. مردم لنجان ظهر روز عاشورا و تاسوعا بهترين غذاي خود را تهيه مي كنند و آن را در سيني مي گذارند، سيني ها را روي سرهايشان مي گيرند و به پشت در حسينيه اي مي روند كه سينه زن ها و زنجيرزن ها در آنجا مشغول برگزاري مراسم هستند. ساعت ۱۲ ظهر در حسينيه باز مي شود و مردم در صف هاي طولاني، با سيني هايي بر سر كه پر از نذوراتشان است وارد حسينيه مي شوند.

مراسم محرم در اصفهان

تعزیه خوانی

تعزیه خوانی يكي از مهمترین مراسم های مهم محرم كه از شب هاي اوليه ماه آغاز مي شود و  در كاشان، نطنز، اردستان و آران و بيدگل بويژه نوش آباد است كه در سال هاي اخير با سبكي جديد به لحاظ محتوايي و فضاسازي با نام علقمه در تعزيت حضرت عباس عليه السلام و رديف هاي آوازهاي ماهور، دشتي، ابوعطا، چهارگاه و شور بغداد اجرا مي شود.

در این مراسم يك نفر از گروه تعزيه خواني با صداي طبل، شروع شدن تعزيه را به اطلاع مردم مي رساند. بعد از اين كه مردم جمع شدند در صحني كه به اين منظور تهيه شده است تعزيه خوان ها مرثيه هاي خود را اجرا مي كنند. لوازم و تجهيزات مورد نياز تعزيه خواني معمولا از نذورات مردم تهيه مي شود.

يكي از سوزناك ترين قسمت هاي يك تعزيه است كه به صورت گروه خواني در برخي نقاط كاشان و اطراف آن در عزاداري حسين عليه السلام و برادر بزرگوارش حضرت ابوالفضل عليه السلام اجرا مي شود.

مراسم محرم در اصفهان

سقاخواني در ايام محرم

یکیاز آیین های محرم در اصفهان، سقاخوانی است. ارادتمندان امام حسین که سقا نامیده می شوند، در ایام محرم در حالی که در یگ دست مشک آب دارند و در دست دیگر کاسه ای آب، عزاداران حسینی را سیراب می کنند. در گذشته برخی از سقایان در دستگاه ها و آوازهای دشتی می خواندند.

گروه ضيغم و نوش آباد هنوز در كاشان و نوش آباد آران و بيدگل ، يكي از قديمي ترين گروه هاي سنتي آيين هاي عزاداري اين مناطق هستند.

در کاشان آيين فرات خواني مرسوم است. اين آيين نوعي آيين سوگ و مويه است كه بيشتر در آواز دشتي اجرا مي شود. خواننده اشعاري را بر آب فرات مي خواند، به طوري كه واقعه غم انگيز كربلا را در ذهن تجسم مي كند.

پیش خوانی یکی دیگر از رسوم مردم کاشان است که شكل خواندن آن شبيه سقاخواني است، ولي محتواي شعري آن تفاوت دارد. در برخي از اشعار اين آيين، شخص پيش خوان به طبيعت از سوگ حسين عليه السلام گلايه مي كند. پیش خوانی را بیشتر در وش، ابيانه، هنجن و تعداد ديگري از روستاهاي كوهستاني كاشان و نطنز می بینید. برعكس در مناطق كويري بيشتر فرات خواني رايج است.

چاووش خوانی

ازجمله آيين هاي سنتي محرم در كاشان كه به تناسب ايام اين ماه حزن و اندوه درگذشته و حال برپامي شود، مي توان به آيين چاووش خواني يا چاووش عزا اشاره كرد. در اين آيين كه قبل از آمدن محرم برپامي شود، فردي در جلوي كاروان در حالي كه بيرقي در دست دارد، آمدن محرم را با ذكر اشعاري حزين به مردم خبر مي دهد.

آيين زنگ حيدري

آیین زنگ حیدری يكي از آيين هاي كهن است که در گذشته در نوش آباد آران و بيدگل مرسوم بوده و حدود نیم قرن است که دیگر اجرا نمی شود. در این مراسم كه در اصل نوعي آرايه ادبي به حساب مي آيد، زنگ كهني را به پايه منبر مسجد مي بسته اند و سقاخوان ها پاي زنگ مي نشستند و به اشعار خواننده زنگ حيدري گوش فرا مي دادند.

آيين سنج زني يا سنگ زني

سنگ زنی در اصفهان به شکل های مختلفی برگزار می شود. این مراسم در اصل نمايش سنگ زدن گروهي در مخالفت با سپاه ملعون شمر به قصد تازاندن اسبان خود بر پيكر بي جان ياران حسين عليه السلام است. دراين مراسم، گروهي به شكل نمادين با چوب هايي كه به آنها سنگ يا سنج گفته مي شود و در كف گرفته و به حركت در مي آوردند و اشعار خاصي با گويش محلي مي خواندند.

آيين بحر طويل خواني

نوعي از صنعت شهري است كه به صورت عموم در محرم و به صورت خاص در تعزيه از سوي برخي گروه ها در اين منطقه اجرا مي شود.

آيين خيل عرب

آیین خیل یکی از آیین های مردم نوش آباد آران و بيدگل است که نمادي از حركت طايفه بني اسد است. بعد از جنايت سپاهيان يزيد بن معاويه و زماني كه سپاهيان دشمن از صحراي كربلا رفتند، پيكرهاي شهدا بر زمين مانده بود و كسي جرات نداشت آنها را به خاک بسپارد. زنان طايفه بني اسد كه در نزديكي زمين كربلا زندگي مي كردند با بيل، چوب و هر وسيله ديگر به طرف دشت كربلا رفتند تا پيكرهاي شهدا را به خاك سپارند.

در مراسم خیل عرب گروهي عزادار كه لباس سفيد عربي بر تن دارند، با ضربات ريتم دار ني هاي چوبي، اشعاري موزون مي خوانند و با اجراي ريتم و آهنگ سوگ و مويه خود را در غم جانگداز شهادت امام حسين عليه السلام و اصحاب باوفايش به نمايش مي گذارند.

در كاشان و اردستان علاوه بر استفاده از علائم و ادوات عزاداري همچون نخل، علم و كتل هرساله كاروان هاي شترسوار از عزاداران سياهپوش همراه با خيمه گاه حسيني به راه مي افتند و عزاداری می کنند.

رسوم مردم اصفهان در ایام محرم برای گردشگران تور اصفهان بسیار جالب است.

 مراسم محرم در اصفهان

مراسم محرم در اصفهان

خواندن 751 بار